Nelleke
Noordervliet in Het scherm der verbeelding:
'Het programma van Michaël Zeeman zorgt voor beroering als de
presentator een boek tot de grond toe afbrandt (...). En als daar ook
nog een persoonlijke vendetta een rol bij speelt is het tableau
compleet.'
Xandra Schutte in VARA TV Magazine:
'Wanneer Michaël zo boosaardig is, dan is daar door de
panelleden niets tegen in te brengen.'
Frits Abrahams in NRC Handelsblad:
'Het werd geen discussie, maar een openbare executie (...) omdat
Zeeman met een persoonlijke vendetta bezig leek.'
Michaël Zeeman: 'Er zijn vier jonge Nederlandse schrijvers die
mij in een interview, column of essay hebben bespot en beschimpt Arnon
Grunberg, Rogi Wieg, Léon de Winter en Joost Zwagerman.
Vanavond gaan we het hebben over de nieuwe boeken van vier jonge
Nederlandse schrijvers: Arnon Grunberg, Rogi Wieg, Léon de
Winter en Joost Zwagerman. Ik heb een troebele reputatie hoog te
houden. Gezien hun eerdere uitlatingen over mij zal ik hun romans in
deze uitzending daarom vooringenomen en tendentieus behandelen. Ik doe
dit samen met drie gasten die misschien niet op de hoogte zijn van
mijn rancune maar die er gezien mijn intimiderende
alomtegenwoordigheid als machtshongerige mandarijn weinig voor zullen
voelen om mij ook maar een moment werkelijk tegen te spreken.
Welkom, Maarten Doorman, Xandra Schutte en Aleid Truijens.
'Laten we beginnen met De heilige Antonio van Arnon Grunberg. In zijn
column Yasha in de VPRO-Gids heeft Grunberg mij eens neergezet als een
pompeuze literaire bons bij wie je maar beter uit de buurt kan
blijven. Sindsdien begrijp ik niet wat iedereen zo geestig vindt aan
het werk van die Grunberg, en ook De heilige Antonio staat weer vol
met oeverloze flauwiteiten en puberale uitglijders.
Xandra wat vond jij van De heilige Antonio?'
'Nou Michaël, ik moet zeggen dat ik hier daar toch heb moeten
lachen om dit boek -'
'Lachen? Honend dan toch.'
'Nou nee, niet direct. Bovendien is erbij Grunberg meer aan de hand.
Zijn stijlmiddelen, en dan in het bijzonder de bezwerende herhalingen
-'
'
zijn om te huilen, dank je Xandra. Maar het kan nog
bedroevender. Voor mij ligt De overval, een novelle van Rogi Wieg. Als
poëzierecensent voor Het Parool besprak Wieg mijn bundel
Beeldenstorm met een ergerniswekkend dédain. Welnu, met Wiegs
novelle De overval is werkelijk alles mis. Het is een onmachtig
allegaartje dat al voor de helft hopeloos is ontspoord.
Aleid, hoe denk jij erover?'
'Ik zou het toch iets willen nuanceren. Er schuilt een zekere
bezetenheid in De overval, en wat je ook van Wiegs werk mag vinden,
altijd is er de onderstroom van talent-'
'Talent? Talent voor fout doen, ja dat is de enig navoelbare tragiek
van deze novelle. Aleid, jij bent net als ik literair recensent bij de
Volkskrant, waar ik destijds als Chef Kunst mijn best heb gedaan om
onschuldige maar mij onwelgevallige mensen weg te werken. Wij moeten
met elkaar door, Aleid dus je zult het met me eens zijn dat Wieg er
niets van terechtbrengt.
Ook Zionoco, de roman van Léon de Winter, is tragisch om
redenen die de schrijver niet heeft gewild. Al jaren maak ik in dit
programma gehakt van zijn romans. Tevens ga ik er, met excuses voor
het niveau van mijn ressentimenten, al jaren onder gebukt dat ik ooit
vergeefs heb geprobeerd in het gevlei te komen bij de vrouw die later
De Winters echtgenoot zou worden. Die vleierij van mij liep nog uit op
een geval van sexual harassment. De Winter heeft mij van dat laatste
in een interview in De Groene Amsterdammer expliciet beschuldigd.
Verder noemde hij mij in dat interview een 'schoft', 'hufter' en een
'zieke, zieke man'. Welnu: alles in Zionoco is rampzalig. De gelikte
stijl en dito verhaal vormen een belediging voor de lezer.
Maarten, wat vond jij van Zionoco?'
'Zo rampzalig vond ik het niet, Michaël. De Winter is een
bekwaam verteller die weet hoe een verhaal van A naar B moet en -'
'Maarten, jij en ik kunnen in dit programma gerust van mening
verschillen over Algerijnse romanciers of damesdichters uit Engeland,
maar als het gaat om dit hemeltergende proza in Zionoco kan het niet
anders of je bent het met me eens dat de roman een fiasco is.
Maar: de ondergrens is nog niet bereikt. Voor me ligt nu Chaos en
rumoer van Joost Zwagerman. In 1991 schreef Zwagerman in Bzzletin over
mij dat ik als criticus 'steriel, artifcieel en zielloos' opereer. In
hetzelfde artikel noemt hij mij een 'machtszieke octopus'. Sindsdien
probeer ik natuurlijk Zwagerman en zijn romans door het slijk te halen
en ik handel dus conform de wetten van de vendetta wanneer ik plechtig
verklaar: dit is een erbarmelijk boek.
Xandra, Aleid en Maarten, als het erop aankomt zijn jullie meningen
voor mij irrelevant en inwisselbaar, vandaar dat ik het deze keer aan
jullie alledrie vraag: wat vonden jullie van deze afzichtelijke
roman?'
'Tsja Michaël, als je een boek zo introduceert...'
'Exact. Meer dan mijn introductie verdient dit vod niet, daar hebben
jullie een punt. Méér aandacht zou misplaatst zijn.
Xandra, Aleid en Maarten, mag ik jullie bedanken voor deze levendige
en soms vinnige discussie. Ik wil het studio-publiek verzoeken om na
dit slotwoord niet te applaudisseren, want dat is ordinair. Bovendien
kan geen enkel applaus op tegen de ovatie die ik mezelf in gedachten
geef wanneer ik kans zie om in dit programma over de hoofden heen van
panelleden, schrijvers en VPRO-programmamakers mijn rancune uit te
venten.
Dit was Zeeman met Boeken, ik dank u voor uw aandacht.'
|