Bij Feijenoord waren de festiviteiten weer aardig uit de hand gelopen en temidden van veel Ach en Wee en geroep om 'harde maatregelen' vroeg ik me af of een enkel relletje niet een luttele prijs is om te betalen voor de goede vrede met het gepeupel. Peper's voorstellen om potentiële slopers bij voorbaat op te pakken valt met enig beroep op gemeenschapszin best te verdedigen, maar de schoonheidsprijs voor democratische gezindheid verdient 't niet. Toen bij de top van Kok in Amsterdam bij voorbaat krakers en ander gespuis van de straat werden geplukt klonken de protesten in mijn oren niet alleen maar schril en was het oordeel van de hogere rechter dat 't hier een aantasting van enige fundamentele rechten betrof niet alleen maar hypocriet.
De laatste keer dat ik bij Feijenoord was - dat wil zeggen met een cameraploeg bij het trainingsveld stond om Arie Haan te volgen - was de agressie onder de aanwezige, vele honderden toeschouwers, zo groot vanwege 'die kankerjoden', dat ik niet anders kon dan concluderen dat sport vooral verbroedert bij halve nazi's en psychopaten. Alle geroep om 'de beuk erin' is vooral bedoeld om het gemoed op te luchten van pennenvoerders die hoofdartikelen op Maandagmorgen afscheiden. Een parlementaire democratie is weerloos in dit soort gevallen. Wie rellen als bij Feijenoord voorkomen wil, is 't beste af met een verkozen dictator die tijdelijk de burgerrechten opschort. Wat is erger; het middel of de kwaal?
Wegens werkzaamheden was ik deze week in New York, waar geen supportersrellen zijn, noch elders in Amerika. Maar in dat beloofde land schieten de jongelui elkaar met een machinegeweer overhoop op het schoolplein. De twee die laatstelijk de trekker overhaalden waren afkomstig uit gewone gezinnen, dat wil zeggen, ze werden niet geslagen en voor zover bekend niet anderszins geterroriseerd, en voldeden dus in niets aan het cliché van de jongeling die wel wraak mòet nemen op de boze grote mensenwereld. Geweld is onbegrijpelijk, hier of daar. Mijn enige mogelijke verklaring luidt dat iedereen zich simpelweg te pletter verveelt door de toegenomen welvaart, die het perspectief op een welbesteed leven verduisteren zou. Maar ik lever mijn overweging graag in voor een betere.
Onderweg in de lucht herlas ik "Smilla's gevoel voor sneeuw" en weer werd ik gegrepen door de koele wanhoop van de heldin, die de moord op een klein jongetje in sneeuwsporen leest. Smilla dreigt verliefd te worden op 'de monteur' en hoezeer ze ook vecht tegen die scherf in haar hart, ze bezwijkt, al is 't maar voor even. IJsgodin en eskimodochter, een vrouw is niet van steen. Waarin het boek vooral uitblinkt, is de beschrijving van Smilla's eenzaamheid wanneer ook de monteur niet echt te vertrouwen blijkt te zijn, en in haar afkeer van de geordende wereld.
Smilla hoort bij niemand, behalve in haar dromen bij dat vijfjarige jongetje Esaias, dat thuis z'n aan alcohol verslaafde moeder probeert te ontwijken en naast haar - Smilla - slaapt. Mijn zwak voor zulke heldinnen is levenslang. Als ik Smilla in 't echt zou tegenkomen, droeg ze -valt te vrezen - een snor, en staarden haar kolen van ogen mij vijandig aan. Maar tussen de regels van dit boek is ze iemand om beschermend armen om heen te slaan en een kaarsje voor te ontsteken. Waarom is de wereld zo koud, liefste?
Ik weet 't niet.
't Liefst had ik ooit leren dansen zodat ik een excuus had om de dames vooral obscene teksten in het oor te fluisteren, terwijl volgens de regels omstrengeld, wij de horlepiep hopten. Ik kan mezelf niet anders zien dan belachelijk, en dat is al belachelijk genoeg. Bij Smilla had ik bedeesd m'n mond gehouden, want heel soms dient men een ander serieus te nemen.
Gelukkig bestaat ze alleen op papier.