Aan Boris Dittrich
p/a Tweede Kamerfractie D'66
Den Haag

Gouda, 16 febrauri 2003

Geachte mijnheer Dittrich,

Wat leuk om u afgelopen week weer eens op de (VPRO) radio te horen in een uitzending over uw hobby, de rechtsstaat. U kunt de dingen altijd zo mooi en duidelijk zeggen en op een manier alsof u het ook allemaal meent. Je hebt helemaal niet meer het idee dat er een politicus aan het woord is. Alleen jammer dat ze bij D66 nooit doorbijten.

Neem nou de openbaarheid van rechtspraak.
In ieder beschaafd land – zelfs in Amerika – bestaat die. D.w.z. in ieder beschaafd land hebben ze ambtenaren – rechters – opgezadeld met bijna onbeperkte, niet meer door anderen gecontroleerde macht met als (enige) tegenwicht openbaarheid. "Op het pligtsbesef vertrouwen is edel, maar het bedriegt" schreef Thorbecke 150 jaar geleden al. Ook die vond blijkbaar dat vertrouwen mooi is, maar controle nog beter. En zo kon vanwege die openheid iedereen naar behoefte zelf nagaan of het er allemaal netjes aan toe gaat in al die rechtszalen. De preventieve werking dat iedereen op elke moment kan nagaan welke rechter op welke wijze, op welk moment een zaak behandelt, zou rechters scherp moeten houden.

Hele generaties studenten hebben dan ook via gehate jurisprudentiebundeltjes kennis moeten maken met de fratsen en rotstreken van types als Lindenbaum en Cohen, hun advocaten en de rechters die zich daarover moesten oordelen. Privacy was eeuwenlang nooit een probleem totdat..... een paar burgers in 1995 de bijbaantjes en identiteit van rechters in verband begonnen te brengen met hun uitspraken. De deuren gingen meteen dicht, onder druk nog even schoorvoetend open, maar toen duidelijk werd dat rechters zaken behandelden van bedrijven waar ze zelf een betaalde nevenfunctie hadden, was het definitief gedaan met de openheid. Dat ook advocaten voor "onafhankelijke" rechter speelden en hun kantoorklanten, bijgestaan door een kantoorgenoot, matsten was in die kringen weliswaar staande praktijk maar mocht blijkbaar niet bekend worden. U weet dat daarom in 1997 zelfs de Hoge Raad weigerde om inzage te geven in een paar jaargangen openbare uitspraken met de wel heel trieste smoes dat inzage een inbreuk was op de persoonlijke levenssfeer!? Den Haag, de juridische hoofdstad van de wereld, huisvest een Hoge Raad die geen openbaarheid kan verdragen!

Maar, gelukkig hadden we Boris Dittrich van D66. U was geschrokken, keek in de camera, stelde kamervragen en… alles bleef zoals het was. "Uw" minister van toen, Sorgdrager vond ook dat advocaten helemaal niet in hun eigen rechtbank voor rechter moesten spelen want zelfs een kind uit groep 8 snapte dat dat niets meer met onafhankelijke rechtspraak te maken heeft. Maar Winnie was ook van D66 en liet het er verder bij. Later zouden voor de vorm (de camera liep tenslotte) de oren nog een keer van haar hoofd vallen toen ze hoorde dat Procureur Generaal Steenhuis een bijbaantje had bij het onderzoeksbureau dat de gang van zaken van het OM rond de kwestie Lancee onderzocht. Maar haar (en uw) oren zijn goed op hun plaats gebleven toen sindsdien advocaten als nooit te voren in hun eigen rechtbank voor rechter bleven spelen en daar over hun (oud-)kantoorgenoten en klanten bleven oordelen.
Neem nou mw. Schoenmaker uit Rotterdam. Die procedeert in den Haag tegen de ANWB. De ANWB laat zich bijstaan door zo'n beetje de duurste (ruim € 500 p/u) advocaat van Nederland, Mr Duk van de Brauw Blackstone Westbroek NV, tevens rechter in de Haagse rechtbank. Nu had mw. Schoenmaker niet zo'n prettig gevoel bij het idee dat Duk de ene keer als advocaat via de hoofdingang en de andere keer als rechter door de personeelsingang naar binnen ging. Ze vroeg dus aan president Hofhuis van de Haagse rechtbank of ze een paar jaargangen uitspraken mocht inzien om eens te kijken hoe al die zaken van Duk afliepen. Dan zou meteen duidelijk worden of het allemaal "onderbuikverhalen" waren dat dit soort advocaten al hun zaakjes voor hun goed betalende klanten winnen of niet. Die hebben in ieder geval wel een onbegrensd vertrouwen in de Nederlandse rechtspraak. Die willen ook nooit schikken maar altijd eindeloos doorprocederen. Tot aan de Hoge Raad toe, waar mijnheer Duk cum suis ook weer oud-kantoorgenoten als rechter tegenkomt.

In een moeite door konden de tientallen collega's van Duk meegenomen worden in het onderzoekje bij de Haagse rechtbank. En door tevens te kijken naar de uitslag, de identiteit van de advocaten en de nestgeur van partijen in zaken waarin Duk cs als rechter optrad, zou meteen duidelijk worden of daar ook statistisch opmerkelijke uitkomsten te zien waren.
U begrijpt het al: Vanwege de privacy is het volgens mijnheer Hofhuis niet toegestaan dat mw. Schoenmaker een paar middagen een paar klappers doorneemt. En al die kritische journalisten, advocaten, onafhankelijke hoogleraren en staatsrechtgeleerden hebben ook al geen belangstelling voor zo'n onderzoekje. En zo ziet u dat in dit beschaafde land een paar ambtenaren de hoeksteen van een rechtstaat, de openbaarheid van rechtspraak, eigenhandig om zeep kunnen helpen. Iedereen kijkt ernaar en er gebeurt niets.

Maar gelukkig hebben we nog Boris in de Tweede Kamer, oud-rechter en in hart en nieren democraat.
Zet 'm op Boris, stel vragen, dien moties in, maak je oud-collega's helemaal gek, roep ze tot de orde en schakel desnoods je hele fractie in. Het gaat tenslotte om de rechtsstaat, jouw hobby waarover je zulke mooie dingen kunt zeggen.

Ik lees wel in de krant hoe je tekeer gegaan bent.

Met vriendelijke groet,

Paul Ruijs

Vorige brief Paul Ruijs