Aan: Toine Berber, directeur van het Nederlandse Fonds voor de Film.
Van: Theo van Gogh.
Cc: Rick van der Ploeg, Felix Rottenberg, Jeltje van Nieuwenhoven, Emile Fallaux, Antoinette Polak-Schoute, Xandra den Hamer, Frans Afman, website De Gezonde Roker en vele Tweede Kamerfracties.

Amsterdam, 2 Januari 2001

Geachte Heer Berber,

En zo kon 't gebeuren dat een aangevraagde bijdrage voor de totstandkoming van het door Gwen Eckhaus geschreven scenario "Home Is Where The Heart Is" à fl 35.000,- geen genade kon vinden in de ogen van Uw zogeheten 'deskundigen'. Anders dan het Binger-instituut, dat razend enthousiast bleek over Mevrouw Eckhaus' inderdaad hartverscheurende vertelling, achtte Uw Commissie haar pennenvrucht 'onwaarschijnlijk'.
Wie ben ik, die zelf de eerste vijfentwintig duizend gulden van het geval voor zijn rekening nam, om met Uw Edelen van mening te verschillen?
Ik denk dan bijvoorbeeld aan de grote cineast Ben Verbong, als commissielid medeverantwoordelijk voor de afwijzing. In de wondere wereld van de Heer Verbong werden wij vergast op juweeltjes als "De Onfatsoenlijke Vrouw", "De Flat" en natuurlijk "Het Meisje Met Het Rode Haar", waarin Renée Soutendijk als Hannie Schaft zeker een half uur al peddelend op een fiets door de polder voorwaartsgaat uit naam van de Menselijkheid, vermoedelijk om de indruk te geven dat de sexuele rijping van onze heldin zich onverbiddelijk in het zadel heeft afgespeeld van een geval op houten banden.
De visie van een Groot Kunstenaar als Verbong noopt mij natuurlijk tot eerbiedig stilzwijgen en 't is dan ook met zekere schroom dat ik hier en nu beken de films van meneer in het verleden wel eens publicitair begeleid te hebben, en in mijn overmoed niet altijd gunstig... Mijn vraag is nu: hoewel meneer Verbong natuurlijk een geweldige Regisseur is, een filmbeest als 't ware en een reus van geest, zal toch ook hem niets menselijks vreemd zijn?
Anders gezegd, mij bespringt de twijfel of meneer wel de aangewezene is om een project van ondergetekende 'objectief' te beoordelen.
't Gekke is, mijn persoon'tje werd nu nooit eens gevraagd om zijn diepe inzichten op subsidieverzoeken los te laten en het werk van, bijvoorbeeld, Ben Verbong, onmogelijk te maken. Waarom is meneer Verbong geschikter om filmprojecten te beoordelen dan Theo van Gogh? Hebt U daarover als Directeur een oordeel?
Waarom valt de één wel in de pul en de ander niet?
Begrijp me goed, naar mijn opvatting is 't onzedelijk om als lid van een Commissie anderen van de camera af te houden en dient een fatsoenlijk mens zich ten principale van zulke Judaswerkzaamheden te onthouden. Maar daar gaat 't hier niet over; waarom ben ik nooit gevraagd?
Uit Uw mond mocht ik vernemen dat commissielid Chris Brouwer zich tijdens de behandeling van ons verzoek terugtrok. Dat is begrijpelijk voor wie zich realiseert dat de Heer Brouwer ooit deel uitmaakte van het befaamde duo Glibber & Gladder, 'voor al Uw zwarte geld', de nijvere producenten die alleen al op de begroting van "Terug Naar Oegstgeest" (1987, regie; Theo van Gogh) enige honderdduizenden achterover drukten. Ik heb, kun je zeggen, een 'voorgeschiedenis' met mijn favoriete tiller. Welke reden noemde Brouwer om zich uit de vergadering terug te trekken?
En zou de Heer Brouwer als vaste producent van de Heer Verbong geen - hoe zeg ik dat nu netjes - 'vooroverleg' hebben gepleegd? En wat doet een verduisteraar van gemeenschapsgeld eigenlijk in Uw commissies?
Frans Afman heeft bij de lancering van de film "The Little Vampire" ten overstaan van de toenmalige Minister van Economische Zaken en een groot gehoor voorgerekend dat Brouwer van het beoogde budget van éénenveertig miljoen gulden - opgehoest door de Nederlandse belastingbetaler - veertig miljoen overmaakte naar zijn coproducent in Duitsland en onder het kopje 'Bemiddeling' één miljoen in eigen zak stak.
Ik heb wel eens gehoord dat de fiscale maatregelen bedoeld zijn om de vaderlandse filmindustrie te stimuleren, niet om onze Oosterburen goedkoop kapitaalinjecties te verschaffen. Afman, een ervaren Hollywood bankier nam tot consternatie van de aanwezigen de uitdrukking 'creatieve boekhouding' in de mond. ABN-AMRO besloot ter plekke zich uit filmfinanciering terug te trekken. De Minister was not amused. Geen wonder dat de Heer Brouwer na afloop razend was op Afman.
Was U bekend met deze pittoreske maar waar gebeurde anekdote?
En wat is Uw oordeel over Brouwers lange vingers?
Horen Uw Commissieleden niet van onbesproken gedrag te zijn?
Nu ja, 't is altijd een heel gedoe, dat gesubsidiëer. Ware 't niet te wensen dat iedere schijn van vriendjespolitiek vermeden werd? In Denemarken wordt een dictator voor twee jaar aangewezen, die zonder ruggespraak de subsidies verdeelt en daarna weer verdwijnt. Mocht de Heer Brouwer onder zo'n regeling onze dictator worden dan maakt Theo van Gogh dus twee jaar geen film en ziet daarna wel weer. Is dat niet rechtvaardiger dan het gekuip van de flapdrollen Chris dezer' wereld ongeremd en tot in lengte jaren los te laten op burgers die zich wèl aan de Wet houden?
Dat ook het treurigste bezinksel uit de riolen recht van spreken heeft, moge blijken uit de machtige positie die de Heer Brouwer thans in Uw Commissies heeft opgebouwd. Ik misgun meneer zijn aanwezigheid niet, maar vraag me wel af hoe één en ander in overeenstemming valt te brengen met beginselen van fatsoenlijk bestuur.
En hoe zou de rechter denken over de aanwezigheid van fraudeurs bij Uw-Boven-Ons-Gestelden? Zoals gezegd, 't betreft hier immers gemeenschapsgeld.
Gaarne zou ik van U vernemen wat Uw overwegingen waren om Brouwer bij het Fonds toe te laten. Thans heb ik een AROB-procedure tegen Uw Fonds in voorbereiding om de rol van de Heer Brouwer gezien zijn verleden door de rechter te laten toetsen. Maar 't kan natuurlijk dat Uw antwoord op mijn vragen tot verrassende, nieuwe inzichten leidt. In dat geval zou ik van gerechtelijke procedures moeten afzien.
Vol verwachting klopt mijn hart.

Met vriendelijke groet,