Amsterdam, 24 januari 2001
Aan: Theo van Gogh
Van: Bea Irik


Beste Theo

Alweer een maand geleden vroeg je om een reactie op het door Fatima Elatik ingenomen standpunt met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting. Je brief is besproken in onze PvdA fractievergadering van 22 januari.

Enkele citaten van Fatima Elatik over de vrijheid van meningsuiting in de Volkskrant hebben tot discussie geleid. Fatima denkt niet anders over de vrijheid van meningsuiting dan de fractie. Dit is ook in het gesprek aan de orde geweest maar in het artikel is niet het volledige interview weergegeven . Er is nu een scheef beeld ontstaan. Daar nemen wij afstand van.

Wat vindt de fractie?
Vrijheid van meningsuiting is een fundamenteel mensenrecht en de basis voor een democratische samenleving. In onze Nederlandse Grondwet en veel belangrijke verdragen is dit recht goed verankerd. Die wetten en verdragen zien er op toe dat burgers tegen de overheid die dit recht wil inperken beschermd worden. In Nederland garandeert de overheid de vrijheid van meningsuiting en zo hoort het ook.

De afgelopen maanden is het een paar keer voorgekomen dat er sprake was van intimidatie van organisaties en/of personen door andere particuliere organisaties/personen omdat zij standpunten innamen die de intimiderende personen/organisaties niet welgevallig waren: De Ayax film, het toneelstuk over de vrouw van Mohammed en Barend en Van Dorp.
De PvdA fractie wijst unaniem al die vormen van meer of minder gewelddadige intimidatie af. Juist onze vrije meningsuiting maakt het mogelijk om met krachtige argumenten de ander te overtuigen. Het komt gelukkig in ons land niet vaak voor dat mensen om hun opvattingen bedreigd worden. In zo'n situatie vergt het enige persoonlijke moed om een standpunt uit te blijven dragen. De PvdA fractie hoopt dat mocht dit weer gebeuren het vrije woord het wint van de fysieke bedreiging.

Een vrije gedachtenwisseling biedt ook ruimte voor het maken van beledigende opmerkingen. Dit kan mogelijk tot het kwetsen van mensen leiden. Het is mogelijk een duidelijk standpunt in te nemen zonder mensen te beledigen. Op jouw website komen regelmatig opmerkingen voor die als beledigend zijn aan te merken (31/1/98 30 allochtone jongere kamelenneukers, gepigmenteerde reetkevers of in stuk 46-99 "ik geloof dat de Islam en alles wat daar aan achterlijks mee samenhangt een groot gevaar is voor onze vrijheid"). De vrijheid van meningsuiting biedt jou de ruimte voor dit soort uitlatingen .

In Nederland is het aan de rechter om te beoordelen of een bepaalde opvatting of uiting echt over de schreef is en als beledigend cq. discriminerend moet worden aangemerkt.
Mensen die zich beledigd voelen zullen zelf de rechter moeten inschakelen want het recht in eigen hand nemen is uitgesloten. De PvdA fractie laat jou de ruimte om op jouw manier de grenzen van de vrijheid van meningsuiting af te tasten. Onze stijl van debatteren is een andere.

Met vriendelijke groet
Bea Irik,
Amsterdam, 24 1 2001

Amsterdam, 26 januari 2001
Aan: Bea Irik
Van: Theo van Gogh


Beste Mevrouw Irik,

Wat grappig dat Uw reactie uitgerekend binnenkwam op de dag dat NRC-Handelsblad groot opende met het afstand nemen van staatsecretaris Rick van der Ploeg van de mening die Uw fractiegenote Fatima Elatik in de Volkskrant van 8 December 2000 ventileerde inzake de vrije meningsuiting en het al dan niet geoorloofd kwetsen van gelovigen, alsmede 'de moed' die zij aanprees om toneelstukken te verbieden die brede lagen van de bevolking ontstemmen.
Je zou haast een samenhang vermoeden, nietwaar?
U schrijft in Uw brief dat de Volkskrant juffrouw Elatik onjuist geciteerd heeft. Mijn vraag luidt nu; heeft de verslaggeefster die Elatik belde dan werkelijk alles uit haar duim gezogen? De truc om de pers van 'verkeerd citeren' te beschuldigen nadat men een faux pas begaan heeft, is wel heel erg oud. En wat heeft Elatik dan wel gezegd?
Ik ben heel nieuwsgierig.
En heeft U persoonlijk Elatik's verweer bij de Volkskrant nagetrokken?
In een zo belangrijke zaak als vrije meningsuiting kan men niet correct genoeg geciteerd worden. Als alle deining die nu ontstaan is inderdaad de schuld van de Volkskrant blijkt, waarom vraagt U dan niet om een rectificatie? Of spant U desnoods een civiele procedure aan wegens smaad en laster?
Navraag mijnerzijds leert dat de Volkskrant staande houdt dat Elatik juist geciteerd is en dat haar geen verdraaiingen in de mond zijn gelegd.
Vooralsnog ga ik ervan uit dat Elatik juist aangehaald is. Dat brengt mij bij de vraag; als zij Uw hoog gestemde principes over vrije meningsuiting deelt, waarom heeft zij dan niet door middel van een ingezonden brief aan de Volkskrant duidelijk gemaakt hoe zij er echt over denkt?
U beweert dat mijn opvatting dat 'de Islam en alles wat daarmee samenhangt een groot gevaar is voor onze vrijheid' als 'beledigend' valt aan te merken. Mijn wedervraag luidt: 'Waarom?'
En bent U met mij van mening dat het toneelstuk over de vrouwen van Mohammed alsnog kan worden opgevoerd, ongeacht het mogelijke kwetsende karakter?
Met belangstelling zie ik uit naar Uw antwoord.

Met vriendelijke groet,

Theo van Gogh

Sinds honderd jaar wordt Ajax 'Ajax' gespeld, en niet 'Ayax', zoals U abusievelijk schreef. In het kader van onze geweldige multiculturele samenleving verdient 't aanbeveling autochtone gevoelens niet al te zeer op de proef te stellen.