(N)iets doen
door
Ebru Umar

De kerstdagen zitten erop, Halleluja! Slechts twee films heb ik gezien en ik ben niet aangekomen. Het drieënvijftigste weekend met twee zondagen uit het jaar nul van de vorige jaartelling zit er weer op. We mogen weer ademhalen, bellen, mailen en ons mentaal opladen voor 31 december.

Er is maar één vraag erger dan: 'wat doe je met de kerst?' en dat is: 'wat doe je met oud en nieuw?' Ieder jaar weer probeer ik duidelijk te maken dat mijn favoriete bezigheid op deze dagen Niets-doen is. Maar Niets-doen is verboden, niet maatschappelijk geaccepteerd en vooral sociaal onwenselijk. Wat op zich raar is want stel je toch' ns voor dat de AEL als motto Niets-doen zou hebben? Wat zou daar verkeerd aan kunnen zijn. Nog afgezien van het feit dat haar achterban het gesubsidieerde maatschappelijke Niets-doen tot een zodanige kunst heeft verheven dat ons begrotingstekort aangezuiverd zou kunnen worden als ze zouden besluiten IETS te doen. Werken, bijvoorbeeld.

Maar goed, maatschappelijk iets doen kan ik prima, en in mijn vrije tijd vind ik het zalig om NIETS te doen. Niets-doen ziet er als volgt uit: opstaan om half negen –ipv half zeven- en idealiter een half uur cross trainen. Er moet drie en een half kilo af, hoewel de secretaresse van mijn baas daar anders over denkt. Ik heb haar twee weken geleden mijn zwarte leren broek gegeven waar ik uit ben gegroeid, dat zal er wel iets mee te maken hebben. 'Ik zie er niets van!' zei ze. Of ik mijn witte leren broek nog wel paste? vroeg ze.

Een dag Niets-doen begint dus met sporten, wat ik nog leuk vind ook. En omdat het zwembad dicht is met kerst, heb ik maar een crosstrainer aangeschaft. Zelfs Niets-doen vergt planning.
Na het sporten, douchen en het-wat-moet-ik-aan ritueel, moet er geluncht worden in de stad. Lunchen valt onder Niets-doen, evenals winkelen. Maar met kerst lukt dat niet helemaal. Zo zie je maar hoe ontregelend kerst werkt. De economie staat twee dagen stil, de recessie wordt gevoed. Dom dom dom.

Met kerst Niets-doen is wel makkelijk: haard aan en pyromaantje spelen.Vergt ook enigszins planning – houtblokken inslaan- maar dat valt te behappen. Tenzij de schoorsteenkap eraf vliegt waardoor een koolmonoxide vergiftiging het eeuwige Niets-doen weer dichterbij brengt. Maar ook dat is overleefd. Alle blaadjes ingeslagen, van de Elle en Elsevier, tot de Quote en de Opzij. Het jaar in perspectief, het is ongelofelijk dat alle media menen 2003 nog eens over te moeten doen. En dan ook nog met dezelfde hoogtepunten: 'Ken je me nog Mabel', 'We've got him', 'Normen en Waarden.' Met op de valreep het 101 kanonschoten mirakel. Braak. Hoeveel euro zou die onzin me toch gekost hebben? Niets nieuws onder de zon.

Het Niets-doen op eerste kerstdag krijgt zijn vervolg in Rotterdam: het eten met de familie. Alsof we dat niet ook al maandelijks doen. Nooit begrepen waarom er zoveel waarde wordt gehecht aan het samenzijn op deze ene dag, van alle 365 dagen die in een jaar gaan. Mijn jongste zus Melis is 23 en leidt een geweldig ongecompliceerd studentenleven. Dit jaar is ze verhuisd van haar studentenkamer naar een driekamerappartement in Amsterdam en dat doet haar goed. Ze krijgt een diepvrieskist van mijn moeder want in de luxe nieuwbouwkeuken zit wel een grote koelkast maar zo raar, geen diepvries. Melis trekt haar grens bij de VW polo die mijn vader voor haar op het oog had: 'Hoef ik niet! Ik moet toch IETS zelf kunnen kopen, ooit?' Wanneer dat 'ooit' begint weet niemand. Het 'C' woord is gevallen, wellicht dat ze alsnog naar het conservatorium gaat als ze Psychologie heeft afgegrond. Ooit.


Mijn middelste zus Arzu (28) is dit jaar getrouwd en gepromoveerd en begint 1 januari aan haar nieuwe baan, in het MC Eramus. Geen idee wat ze gaat doen, maar de derde doctor in de familie is een feit. Mijn ouders zijn trots. De vraag is natuurlijk waarop: op het dat ze die dr- titel heeft of dat ze na tien jaar eindelijk getrouwd is. De stemming daalt als ik hardop verkondig dat zwangerschapsverlof maar' ns afgeschaft moet worden. Ik moet nog maar' ns zien dat al die mensen kinderen nemen als ze geen vier maanden betaald thuis mogen zitten, parttime mogen terugkeren naar hun baan en de baas meebetaalt aan kinderopvang. Mijn zwager Robin – arts in opleiding, hoe voorspelbaar- is minstens net zo slim als mijn vader en vindt dat voor een eerlijke werkverdeling ook mannen vier maanden thuis zouden moeten kunnen zitten, zodat zwangerschapverlof echt geaccepteerd wordt. Het hek is van de dam: 'Zeg en ik dan? Ik wil ook wel vier maanden BETAALD vrij, en parttime op mijn niveau blijven werken, maar dat kan alleen als ik een kind baar. Schei toch uit. Kinderen moet je zelf financieren, niet de werkgever.' 'Dan neem je toch vier maanden vrij,' zegt mijn moeder, career woman avant la lettre, de vrouw die ons met feministische waanbeelden heeft opgevoed. 'Wat let je?'

'Ik word gestraft voor het kinderloos blijven,' zeg ik, 'terwijl ik een bonus verdien. Werkende moeders kosten geld, ik niet. Tuurlijk kan ik vrij nemen, maar ík krijg niet doorbetaald. Het is allemaal niet eerlijk.'

'Maar wat wil je dan gaan doen, als je vier maanden vrij zou zijn?' vraagt Arzu, die zelf nog lang niet van plan is om te baren. 'Nou, niets. Gewoon vrij zijn. Boekjes lezen, lunchen, winkelen, relaxen en schrijven.' Het is duidelijk: Niets-doen is niet hetzelfde als een kind werpen. Al blijf ik roepen dat een boek schrijven hetzelfde is als een bevalling en minstens net zo lang duurt als een zwangerschap. 'Niet.' zegt Melis 'Jij besloot pas om in september een boek te schrijven en het is nu al af. Ik weet wel dat je niet kunt rekenen maar da's toch echt minder dan negen maanden.' 'Het ligt pas 30 maart in de winkels hoor,' mopper ik. 'Als ik vrij was geweest had het gewoon binnen vier maanden gekund.'

Het laatste woord is niet gezegd, maar ik smacht naar een dagje Niets-doen. Gelukkig is er nog tweede kerstdag: ik ga op voor de herkansing. Dat lukt aardig: ik slaap tot drie uur door, ontbijt rond vijf uur en besluit naar de film te gaan. Hugh Grant 'Love actually is everywhere'. Juist ja: de premier valt voor het kamermeisje, de getrouwde reclameman voor zijn secretaresse en de schrijver voor zijn werkster. Ik ben blij dat mijn wereldbeeld dat aantrekkelijke hoogopgeleide mannen kiezen voor zorgzame minimaal tien jaar jongere lieve en strakke dames bevestigd wordt. Ik ben niet gek. Ik ben ontzettend wijs. Vrolijk keer ik huiswaarts, het wordt nooit wat met mij en een man en dat is misschien wel zo rustgevend. Gedoemd tot in de eeuwigheid in mijn eentje tot Niets-doen. Dat biedt perspectieven, wat een hoop boeken kan ik nog schrijven, met dramatische plots, zalig. Heathcliff, where arth thou?! HA!

Zaterdag hervat ik eindelijk mijn reguliere Niets-doen. Om kwart over negen lig ik in het zwembad, vijf kwartier later vervloek ik de weegschaal en om half 12 reken ik mijn nieuwe suède rok af. Ik had een hanger over in de kleedkamer... De verkoper is onverbiddelijk: 'Ja, die 36 zit te strak'. Heerlijk een mannelijke verkoper, die zegt het tenminste eerlijk. Volksstammen mochten willen dat ze maat 38 passen dus ik kan me er niet al te druk over maken.

Daarna naar de film met een hoogzwangere Linda. We worstelen ons door de Lord of the rings heen en spoelen het weg in De Balie. Prachtige effecten, heus, echt, en die bijna vier uur valt ook te overleven. Maar als je niet naar Schwarzenegger films gaat, hoef je ook niet hierheen: Violence with a Vengance. Mooi maar teveel.

Mijn dagje regulier Niets-doen wordt afgesloten met een etentje met vriend Paul. Paul is een van de weinige mensen wiens mening over mijn schrijvelarij me iets doet. Paul is tevreden over mijn epistels, zou ik hem niet als karakter kunnen introduceren? 'Noem me maar 'Rode Trui'', zegt Paul. 'Nee hoor', lach ik, 'alleen mensen die slechts een voetnoot zijn krijgen een pseudoniem.' 'Weet je Ebru, het verbaast me telkens weer dat je wekelijks inspiratie hebt voor een nieuw stuk, hoe doe je dat toch?' vraagt Paul.

Simpel, gewoon Niets-doen. Het leven beleven en opschrijven. Ik kijk uit naar het ultieme Niets-doen op 31 december. Ik heb zin in 2004. En hoe cliché dan ook: Ik wens iedereen een 2004 met spectaculaire dimensies, verrassende plots en vele spannende momenten van (N)iets doen!

Ebru Umar

Vorige column Ebru Umar