Grijzer

Wie zou niet melancholiek worden van de invallende duisternis op een warme herfstdag? Zojuist naar "De Ontdekking van de Hemel" geweest, merkwaardig onpersoonlijke film ondanks een fraai God-shot boven de toegangspoort van Auschwitz ("Arbeit macht frei") en enig gedans van een hoofdpersoon langs prikkeldraad over doodlopend spoor.
't Is mooi dat de regisseur van de film in alle vraag-gesprekken verklaart Mulisch's koningskind zo ongeveer uit het hoofd te kennen, maar iets van eigen interpretatie mochten wij niet ontwaren. Dat hoeft zeker geen bezwaar te zijn als de toeschouwer overrompelt wordt door het vakmanschap waarmee de vertelling hem naar de keel grijpt. Dat is jammer genoeg niet het geval; klungelig in beeld gebrachte ongelukken, klungelig acteren, klungelachtig verteld met klungelig ingetekende kraaien en klungelig gewip. Krabbé verdient bewondering voor de manier waarop de echte wereld hem omarmt en hij dure films op zijn naam weet te krijgen, maar zoiets als een eigen visie of thematiek blijft ons helaas onthouden. Daarom ontroert zijn verbeelding niet. En een rare fout is dat de hemel - die een gesloten enveloppe met één idee zou moeten zijn - bij hem een kinderachtig doolhof van gewelven en trappen is, ongeveer zoals Anton Pieck zulks vermoedelijk op papier zou zetten, maar dan fletser.
Wie het boek niet heeft gelezen komt uit de film maar half te weten waar het gedonder Van Boven vandaan komt. De mensen hebben er een potje van gemaakt en God besluit dat alle kennis door Hem in de Wetten gegeven, weg moet van de wereld, terug naar het bovenaardse, want de mensen verdienen niet beter dan Satan.
Nu lijkt 't mij ook heel ingewikkeld om zo'n boek tot een aanvaardbaar scenario om te werken, waarmee ik dan vooral bedoel dat je de diverse 'lagen' - om maar 'ns een vreselijk woord te gebruiken - intact laat.
Tevergeefs, maar wie zou anders hebben mogen verwachten van de grote scenarioschrijver Edwin de Vries voor wie "In de Vlaamsche Pot" al te hoog gegrepen was.
Ik wil niet altijd klagen, maar toch...waarom werd het vrouwtje - in de film alweer zo'n merkwaardig onzijdig schepsel, Krabbé is vies van vrouwen – vast gepakt als een insect toen er zinderend rampetampen in de driehoek werd gesuggereerd?
Een nichtenfilm zoals je ze niet vaak ziet, zonder humor en vooral zonder hartstocht. Ik overdacht mijn zonden en kwam tot de conclusie dat een film als "Sexy Beast" juist bijzonder wordt door het kennelijk plezier waarmee 'ie gemaakt is; de rolprenten van mijn hand falen onmiddellijk zodra het geval 'professioneel' gemaakt wordt. Geef mij de zenuwslopende draaischema's die bij het Lage Budget horen en ik kan uit de voeten. Voor alles heeft 't maken van een geslaagde film te maken met innerlijke noodzaak, als je 't mij vraagt.
Hoe ouder, hoe groter mijn zucht om de dingen te benoemen zoals ik denk dat ze zijn. Want hoeveel tijd heb ik nog?
Twintig jaar hooguit.
Ik ben altijd een maker geweest die zich verdiepte in het zwakke geslacht, dat wil zeggen, in de hartstocht der vrouwen, in hun razernij, hun zwarte kant.
Vermoedelijk komt die obsessie voort uit mijn aangeboren verlegenheid, die mij jaren voornamelijk tot kijken heeft genoopt. 't Liefst was ik zelf een vrouw geweest, maar je kan niet alles hebben. Ik ben geen Mulisch-man en daarmee bedoel ik dat 'ie geen 'echte' dames neer kan zetten; lees er voor de aardigheid maar 'ns "Twee Vrouwen" op na.
Maar wat Mulisch wèl heeft, die mateloze arrogantie, die zekerheid het heelal in de palm van een hand te hebben, 't is om je' vingers bij af te likken. Want al zijn de karakters in dit werk vooral bedoeld als pionnen om ideeën uit te dragen, er zit toch ook een vleugje Jan Hein Donner in, iets om te lachen wat groter is dan het echte leven. Niets van teruggezien in de verfilming.
Had ik maar 'ns ongelijk.