Aan: Pieter Broertjes
Van: Theo van Gogh

Amsterdam, 19-7-2001

Goede Pieter,

Het eigenaardige met de Volkskrant is dat wanneer Theo van Gogh op de mediapagina in de mond wordt gelegd "Vrouwen moeten verkracht worden", 't drie maanden duurt voordat een minuscule rectificatie volgt; als ik op verzoek een stukje schrijf voor diezelfde mediapagina krijg ik bij monde van Wim Wirtz, chef van die fletse pagina, te horen: "Dit kan niet mee vanwege het beledigende karakter".
Toen Wirtz me belde met het verzoek om een bijdrage, zei ik: 'Dan zal ik schrijven over "Zeeman met boeken", want dat is mijn favoriete programma'.
'Ha! Ha!', lachte meneer.
Ik bedoel maar, waarom vragen jullie mij voor een stukje als je van te voren kunt nagaan dat de grote boekendief ter sprake zal komen?
'Censuur' is het woord niet; bedompte achterlijkheid van een stelletje provinciale onderkruipers. Ik wens je nog veel sterkte met meneer Wirtz.
Dag!

Theo

Bijdrage op verzoek Wim Wirtz, Media-pagina Volkskrant

Geen gesneuveld programma dat ik meer mis dan "Het Blauwe Licht". Niet alleen de zwaarwichtige toon die de presentatoren van dat geval aansloegen, ook en vooral de zuiverheid in de leer die betracht werd - dit kon wel en dat kon niet - en die er vooral in uitmondde dat de kijker thuis het gevoel kreeg dat het lezen van de Donald Duck een ernstig vergrijp is... ik kon er geen genoeg van krijgen. Tomas Ross vertelde me dat zijn eenmalige aanwezigheid in het programma werd opgeluisterd met een Voorlichtingsfilmpje van onze zorgzame Overheid waarin als slecht gedrag werd opgevoerd twee Nederlanders die een Marokkaan beroven.
"Dat had andersom gemoeten", zei Ross.
Prompt werd zijn opvatting weggesneden, en zo hoort 't ook.
Vooral die politiekcorrecte pygmee Stephan Sanders, ik mis hem; is er nou niemand in Hilversum die zo'n komeet licht van leven gunt? Waarom krijgt Sanders geen wekelijkse talkshow?
Ook dol was ik op "Quidam Quidam". Een VPRO-drama-serie die zich in de nabije toekomst afspeelt, da's altijd oppassen geblazen bij de conservatiefste omroep van Nederland. Vermoedelijk is "Quidam Quidam" het enige programma waarop de inmiddels roemloos vertrokken directeur-VPRO-TV Hans Maarten Van Den Brink enige
invloed heeft kunnen uitoefenen. Van Den Brink, die zich er altijd op beroemde nooit TV te kijken en over een diep dédain voor het medium te beschikken en die zichzelf aldus, kortom, bij uitstek geschikt achtte voor zijn zware functie, slaagde erin de serie meer dan twaalf miljoen te laten kosten. Nog twee jaar later werden budgetten van dramaproducties gehalveerd met een beroep op "Quidam, Quidam". Veiligheidshalve werd de serie op Zondagavond zo laat mogelijk uitgezonden opdat zo min mogelijk mensen de moeite zouden nemen te kijken; vermoedelijk schaamde zelfs Van Den Brink zich voor het belabberde acteren, de kinderachtige plot en de alles doordringende braafheid van zijn geesteskind. Zelden heeft een mislukking pregnanter gestalte gegeven aan de minachting die Hilversumse functionarissen voor de kijker voelen. Ook daarom heeft Hans Maarten een standbeeld verdiend, of misschien moet naar hem een jaarlijkse onderscheiding vernoemd worden, 'de HM Van Den Brink-trophee voor dé lul van het bestel'.
En dan is er natuurlijk "Zeeman met boeken", die travestie van wat televisie zou kunnen betekenen voor verbreiding van literatuur, juist onder het gemene volk. Voorzitter is de bekende vrouwenliefhebber waaraan het programma z'n naam ontleent. Wij zien op zijn gelaat de toorn van God als iemand een boekje van Joost Zwagerman positief durft te bespreken. Wij zien de glimlach van de kinderlokker als Harry Potter ter sprake komt. Wij zien iemand die alleen in galmen en superlatieven kan uitleggen waarom 'ie iets mooi vindt en die mij thuis tegelijkertijd de indruk geeft dat 'ie het begrip 'gevoel' slechts van horen zeggen heeft. Wij zien een zwetende kameleon die er maar niet in slaagt de patiënt in Michaël te onderdrukken. Is er ooit een meer incompetente presentator op het scherm geweest? Vermoedelijk niet. Ook daarom is "Zeeman met boeken" hoogst particuliere televisie, onmisbaar voor wie het grote Falen zoekt en juist daarom verplichte kost voor iedere media-academie. En dan zwijg ik nog over Zeeman's secondant, de grote denker Basje Heijne. En over Maarten Doorman, de tragische poëzie-bespreker die zelf zo graag mooie gedichten zou schrijven...
Zoveel deftig geëtaleerd gebrek aan talent, waar vind je dat elders?
Moge "Zeeman met boeken" nog jaren hoop verschaffen aan de kijker en onze avonden opfleuren.

Theo van Gogh