Theo van Gogh: Pom-pompom-pompom. Ik ben een opgewekt mens. Zo opgewekt en positief dat het onmogelijk is om met mij samen te leven. Vrouwen worden er stapelgek van. Altijd maar vrolijk als ik opsta. Pom-pompom-pompom. Radiootje aan en in bad gaan zitten. Er is maar één iemand die mijn goede humeur kan bederven: Gerard van der Wulp. De personificatie van het NOS-journaal. Zo uitgeblust en lui. Nooit primeurs. Ex-hoofdredacteur NOS-Journaal, ongelofelijk. Altijd maar voor die foto van het Witte Huis staan en elke dag verslagen worden door concurrent Max Westerman. Het RTL-journaal heeft veel minder geld maar is duizend keer beter. Ik bewonder het cynisme in Porsius maar de nieuwsredactie van RTL waar hij zo graag vanaf wil mag hij nooit opdoeken. Alleen al omdat mijn geheime liefde Loretta (Schrijver,hb) niet brodeloos mag worden. Met haar zou ik een strandwandeling willen maken maar ze schijnt gelukkig te zijn.
***
Een avondje televisie kijken is net of je je lul in een puntenslijper steekt. Ria Bremer die prinses Irene interviewt. Gezien? Prinses Irene was vroeger een padvinder van de fascistische carlistenbeweging. Later schreef ze doodleuk in columns in Opzij dat in China iedereen zo fijn samenwerkt, terwijl een leek weet dat onder Mao dertig miljoen Chinezen in concentratiekampen hebben gezeten en tijdens De Grote Sprong Voorwaarts het schors van de bomen moest worden gegeten om te overleven. Kortom, deze buitengewoon arrogante oranjetelg dien je als ondervrager te wantrouwen. Maar ons prinsesje mag vertellen over haar gesprekken met bomen en huismuizen en dat die muizen op haar verzoek niet meer in haar nek springen. De wereld infantiliseert, Irene is daar het boegbeeld van. Zo iemand die zich graag door dolfijnen laat onderschijten is natuurlijk een patiënt. Moet je tegen zichzelf beschermen. Als je dan een uurtje zendtijd uittrekt, stel dan tenminste één kritische vraag. Maar dat durfde vrouwtje Bremer niet.
Dat interview was het dieptepunt in de televisiejournalistiek van de laatste vijf jaar. Hoewel mevrouw Barend, het geweten van onze samenleving, waarschijnlijk vast nog wel iets slechters heeft afgeleverd, maar ik zie natuurlijk niet al haar interviews. Sinds ze dat schelpje waarin Ellen Blazer die vragen toeterde niet meer in haar oor heeft, is het helemaal een ramp. Aan de andere kant heeft het wel wat: een zo dom iemand met zoveel pretentie zoveel domme dingen te horen zeggen en vragen.
Interviewen is een vak. Karel van der Graaf en Rémi van der Elzen lijden zoals bijna iedereen in ernstige mate aan de ziekte van Hilversum: kunnen niet zonder voorgesprekken. Hebben van die kaartjes in hun hand. 'Mag ik nog een vraag van zo'n kaartje,' zei ik tegen Rémi van der Elzen. Meteen van haar apropos. Ze zit voortdurend aan je knieën, wat zij, gevoelsarm als ze is, voor intimiteit verslijt. Ik vroeg hoe 't nou is om als pot voor de KRO te werken en er kwam geen zinnig woord meer uit. Toen ik haar terugvroeg in De Hunkering kwam ze niet. Voelde ze zich te groot voor. Flauw hoor.
Karel zit ook al heel lang in Hilversum. Wil liever niet interviewen. Karel heeft acteerambities. Hij vroeg me om een rol in een film. Ik heb 'm aangeboden om in Vals Licht een klant in een bordeel te spelen die zich laat onderschijten. Nooit meer wat van gehoord. Dan zitten die ambities niet al te diep denk ik dan.
Peter van Ingen is ook heel ernstig. Een mooie formule als Zomergasten zo om zeep helpen. Rudy Kousbroek was te gast. Die had een prachtig filmpje uit 1909. Een man die denkt dat hij kan vliegen springt van de Eiffeltoren. Morsdood, erg komisch. Zelfs daar slaagde Van Ingen er nog in om doorheen te lullen. Van Ingen heeft het slechte interviewen uitgevonden.
Hij bevindt zich in goed gezelschap. Hanneke Groenteman is een buitengewoon sympathiek iemand. Ze mocht Zomergasten doen. De grote regisseur Alex Warmerdam zegt serieus dat het goed is dat CNN in Amsterdam van de kabel is, dat één krant meer dan genoeg is, want 'we hebben al genoeg communicatie.' Dan zie je die sympathieke, onderdanige koe met glanzende ogen opkijken en niks vragen. Verbijsterend. Hanneke heeft me een keer geïnterviewd en na afloop barstte ze in tranen uit.
'Ik kan het niet. Ik kan niet interviewen.'
'Inderdaad', zei ik, 'maar wat geeft het?'
Astrid Joosten. Zulke mooie ogen maar de brede blik van het kistkalf. Geen zinnige vraag kunnen stellen. Dat is jammer.
-Vind je ook nog iemand wél goed interviewen?
Niet dat ik een liefhebber ben van de christelijke fundamentalisten van de EO, maar ik mag heel graag kijken naar Andries Knevel. Hij is het allerrattigste soort christen dat ik ken maar die volkomen geobsedeerde gek durft wel de meest impertinente vragen te stellen vanuit zijn geloofje. Deze totale demagoog, de prikklok van het koninkrijk Gods, zit er bovenop. Ik moet helaas bekennen dat Knevel als één van de weinigen op tv kan interviewen.
Naast Knevel en Witteman heb je Jeroen Pauw. Vind ik een zeer geslaagde interviewer. Koos Postema zou ik graag terugzien. En Maartje is goed. Prachtig interview met Gerard Reve herinner ik mij. Ze vroeg mij in Nova nadat ik het Gouden Kalf had gewonnen:
'Wat ga je nu doen?'
'Een flinke snuif nemen,' antwoordde ik. Maartje kan zo prachtig blozen. De schat.
Frans Bromet is geweldig. Ik heb hem als cameraman van Rik Zaal bij mij over de vloer gehad.
'Je mag alles filmen, maar niet de kamer van mijn zoon alsjeblieft, dat is zijn domein,' zeg ik. Toch doen weetjewel. Ik heb een programma over gescheiden vaders gezien van Bromet. Nou nou Frans, denk ik dan. Ik lees al die interviews met je waarin je zegt hoe integer je bent. Bromet weet dondersgoed dat zo'n dwaze vader voor joker staat. Een typisch voorbeeld van links lullen, rechts zakken vullen en totaal niet integer zijn, is Frans Bromet. Maar Buren was een fantastisch programma. Je moet gewoon een rat zijn om zoiets te kunnen maken.
Interviewen is een parasitaire bezigheid. Altijd maar dingen van mensen verzamelen bedoel ik. Maar het is een van de weinige dingen die ik behoorlijk kan. Tijdens interviews zit in mijn hoofd een bullshitdetector. Ik heb zo door wanneer iemand liegt. Ik heb Rabbae van Groen Links in mijn uitzending gehad. Hij klaagde over de Duivelsverzen van Rushdie. Een saai kutboek, daar niet van.
'Gelovigen worden gekwetst,' zegt Rabbae Ik pak het boek erbij.
Ik zeg: 'Wijs maar aan, waar staat het, lees maar voor...'
Hij kon het niet vinden. Die luldebehanger had het natuurlijk niet gelezen. Vijftien minuten zitten zweten terwijl de camera draait. Fantastische televisie.
Het mooiste zou zijn als ik in mijn nieuwe praatshow midden in een serieus gesprek met Jaap de Hoop Scheffer vraag of hij zich wil aftrekken en dat dan ook gebeurt en dat we daarna de draad van het gesprek weer oppakken. Het moet agressief en controversieel worden, maar wel eerlijk. Ik hoop zoveel mogelijk politiek incorrecte uitspraken te verzamelen.
Catherine Keijl wil ik graag als gast. Ik zie haar 's nachts thuis zitten op de bank. Ze kijkt tevreden naar de herhaling van haar programma, terwijl ze met een natte vinger rond haar tepel draait. Haar minnaar van 24 komt via de achterdeur binnen. Die jongen denkt: op een oude fiets moet ik het leren en zij kan al haar moederinstinct op die jongen kwijt. Dat vind ik mooi. Jammer dat ze er zelf zo geheimzinnig over doet.
***
Zeven jaar heb ik aan De tafel van Pam gezeten. Jaap van Heerden, Nelleke Noordervliet, Wim Schippers. Fantastisch beluisterd radioprogramma, maar het wordt opgeheven. En wat krijgen we ervoor terug? André van Es mag met Anil Ramdas en andere beroepsallochtonen een politiek correct programma maken, waarbij mijn stelling, dat de zo bejubelde multiculturele samenleving de grootste bedreiging is sinds de oorlog (en de islam het paard van Troje), vanzelfsprekend niet zal worden behandeld. Gelukkig wordt De Tafel van Pam op Net5 voortgezet, al mag ik van Veronica niet meedoen. Daar heb ik veel gewetenswroeging en hartzeer over gehad. Maar ik heb voor het grote geld gekozen.
Omdat ik mijn speelfilms zelf wil financieren en niet graag van de subsidiemaffia afhankelijk ben, moet ik veel verdienen. Bij televisie kun je simpel snel geld verdienen en een aardig leven leiden. Bij Veronica maak ik talkshows, een dramaserie over een onmogelijke liefde tussen een Marokkaanse jongen en een Nederlands meisje en ik maak De Hunkering, misschien wel het leukste om te doen.
Robert ten Brink ging klagen bij de Veronica-directie over De Hunkering. Uiteindelijk is hij met zijn schijnheilige programma om mij vertrokken naar SBS 6. Bij Veronica ging de vlag uit, want hij verdiende 1,3 miljoen per jaar, terwijl zijn shows vier ton per uitzending kostten. Dat halen ze er niet uit, ook al omdat de doelgroep van 20 tot 35 jaar niet werd bediend. Dankzij Robert heb ik nu een contract van een half miljoen, want Veronica wil wel dolgraag een datingshow.
Volgens de Volkskrant - en die kunnen het weten - is De Hunkering, ik citeer: 'Absoluut vernieuwende televisie. Eerlijker dan All you need is love.'
Ik zou het niet beter kunnen uitdrukken. Ik laat zien dat de liefde een mislukking is. Daar doe ik in het programma ook alles aan. Mocht er ooit een liefde opbloeien in de caravan dan zou dat een affront wezen.
Misschien worden mijn gasten wel eens afgezeken, ze mogen wel alles zeggen, ze weten waar ze aan beginnen. Mijn programma gaat uit van de mislukking. Dat kun je van All You Need niet zeggen. De treurigheid en de mislukking liggen er dik bovenop, maar ze pretenderen daar dat de liefde voor eeuwig is en dat het mooi is om mensen samen te brengen. Ja, zolang de camera draait willen de gasten wel. Geloof me nou, helemaal alleen ben je in het leven het beste af.
Weet je trouwens wat redacteuren van All You Need te horen krijgen?
'Als deze gast niet huilt heb jij een probleem.'
Kijk, daarom vind ik zo'n programma nou veel cynischer dan het mijne. De Hunkering is een van de meest romantische, softste programma's die er bestaat.
Ik heb gelezen dat Joop van der Reijden er de pest in heeft dat-ie bij Menno Buch en Van Gogh niet kan ingrijpen. Wat ik zo ontroerend vind is dat Joop wel degelijk het ruwe, ongecensureerde materiaal van Sex voor de Buch mee naar huis krijgt. Dan kan je kwaadwillend zijn en denken dat hij zich erop aftrekt, maar nee, Joop is een integer mens en politicus; Joop doet dat om de identiteit van Veronica te bewaken. Ik hou van die man. Leve de CHU.
In De Hunkering speel ik een rol, dat moge duidelijk zijn. In mijn kerstshow heb ik gezegd dat ik zo graag kinderen met leukemie in mijn programma had gehad omdat het goed is voor de kijkcijfers, maar helaas: alle kinderen met leukemie staan al onder contract bij Joop van den Ende. Ik had bijvoorbeeld ook aidslijdertjes kunnen noemen. Het gaat mij om de valse tranen om stervende kindertjes, alléén vanwege de kijkcijfers. Hennie Huisman maakt daar schandalig misbruik van. Ik kan me niks ongevoeligers voorstellen dan op tv gaan zitten huilen om een stervend kind. Die exploitatie, dat is pas wreed, cynisch.
Even erg als die platte patjepeeër is Spoorloos. Het weerzinwekkendste programma ooit bedacht door de Jezuïeten van de KRO onder aanvoering van Fons de Poel. Moet je kijken wat er gebeurt.
'Nee, we hebben je vader niet kunnen vinden.'
Of: 'Nee, je moeder wil geen contact met je.'
Tranen mooi in beeld. O, o, wat een integere journalistiek. En mij lopen beschuldigen van platheid.
Ik presenteer De Hunkering met een beha op mijn hoofd, omdat het ergste dat me kan overkomen is dat ik mezelf serieus ga nemen. Dat ik me volslagen belachelijk maak, geeft een opgelucht gevoel. Ik bevind me in een ijzeren long en jakker met een noodgang door de Tarzanbocht. Wat ik zeg en doe, slaat allemaal nergens op, maar juist dat is een troostrijke gedachte. Het hele leven slaat nergens op. Als predikant van de nihilistische gemeente ben ik al heel trots als er 350.000 mensen kijken en mijn marktaandeel boven de tien is. Maar De Hunkering dient verder geen enkel nut. Ja, mensen amuseren.
-Wat vind je moeder er nou van?
Na de eerste keer belde ze op en zei op keurige toon: 'Ik geloof niet dat zo'n datingprogramma iets voor mij en je vader is, Theo.'
Mijn moeder, op wie ik dol ben, behoort ook niet tot de doelgroep. Studenten kijken massaal.
-Hoe desperaat is de presentator als hij zijn piemel op televisie laat zien?
Het moest er een keer van komen. In de context van dat door mij heel erg mooie en gevoelige liedje over die pedofiel in zijn regenjas die zijn liefde voor kinderen betuigt, vond ik het een heel ontroerend moment. Erg geestig ook dat je mijn lul ziet omdat het vijgenblad telkens te laat op het scherm verschijnt. Vond je niet?
***
Ik kan doen en zeggen in De Hunkering wat ik wil. Zo'n programma kan daarom alleen bij de commerciëlen worden gemaakt. Het is ook veel prettiger om voor Veronica te werken. Ze zeggen snel ja of nee tegen een plan en ze komen er voor uit dat het om geld en kijkcijfers gaat, want daar draait het bij de publieke omroep natuurlijk niet om, dat begrijp je. Het hele idee dat er bij de commerciëlen een duistere macht bestaat die bedoeld is om het volk dom te houden slaat nergens op. Er wordt bij de publieke omroep net zoveel shit gemaakt.
Ik vind het moedig dat onze staatssecretaris zulke revolutionaire plannen heeft met het publieke bestel, maar Van der Ploeg mag wel uitkijken, want hij loopt hartstikke vast. Hij vormt een bedreiging voor Hilversum. We zeggen dat België corrupt is, maar het Hilversumse bestel, gebaseerd op de verzuilde samenleving van voor de oorlog en dus een anachronisme, is veel corrupter. Een kongsi. Ze houden elkaar de hand boven het hoofd en hebben vertakkingen met de politiek. De NCRV en de KRO bellen met hun CDA-kamerlid, de VARA belt met de PvdA, de AVRO en de TROS met de VVD. Het verhaal dat na 2000 de subsidies, de omroepgelden, ophouden - nou vergeet het maar, het gebeurt niet.
Eén miljard gemeenschapsgeld per jaar gaat er naar omroepen die totaal geen betekenis meer hebben omtrent zingeving of identiteit - en dat is beschamend. Weggegooid geld, want het gaat in gebouwen en vergaderingen zitten, overbodige mensen worden ervan betaald, maar voor behoorlijke programma's is nooit geld. Daar moet als eerste op worden bezuinigd. Voorbeeldje van de arrogantie en de mentaliteit van publieke televisie. Als Wim Schippers, Nederlands enige, echte tv-genie, subsidie wilde voor een nieuwe serie moest hij eerst op een formulier invullen wat hij voorheen allemaal had gedaan. Als hij geluk had kreeg hij antwoord, vaak lieten en laten ze niks van zich horen.
*****
Ga nou toch weg. Oud Geld is verschrikkelijk. Slecht geacteerd. Eric van der Donk is een van de slechtste acteurs van Nederland. Als hij spreekt hoor ik elke komma uit het script. Slechte dialogen. Oud Geld is zwaar overschat als je weet hoeveel geld en tijd erin zit.
Die serie Spangen doet ook pijn aan je ogen. Aandoenlijk gestuntel, maar who cares? Er kijken twee miljoen mensen. Kijk, Monique van der Ven heeft sinds Turks Fruit nooit meer fatsoenlijk geacteerd en Linda de Mol is helemaal geen actrice. Hoewel. Ze heeft mijn hart gestolen toen ik haar interviewde voor AT5. Ze vertelde dat ze trouw was in het huwelijk, terwijl naast de camera haar minnaar zat. Nou is liegen de kruipolie van het intermenselijk verkeer en dus is Linda buitengewoon hypocriet en daar val ik erg voor. Ik hou van slechte mensen. Ze heeft trouwens gezegd dat ze neuken walgelijk vindt, vooral de geur ervan. Maar moeten wij haar nog wel geloven?
-Heeft iemand jou wel eens tot op het bot beledigd?
Mijn ontslagbrief van Cees van Cuilenborg van Sport International heeft me diep gekrenkt. Ik ben als columnist overal weggeschopt, van HP/De Tijd, Nieuwe Revu, Het Parool tot Folia aan toe, maar een ontslagbrief met spelfouten komt hard aan kan ik je verzekeren. Briefje teruggeschreven.
'Er zit toch spellingcontrole op uw computer? Dat u me ontslaat okee, maar in zeven regels twee spelfouten maken getuigt niet van respect voor de ontslagene.'
-Overschreeuw je jezelf niet?
Er valt niet meer te provoceren. Ik doe zo mijn best. Als ik zeg dat ik voor clitorisbesnijding in het ziekenfonds ben in het kader van de culturele integratie krijg ik hele matige reacties. Iedereen is volledig ingedut. Kwaal van de jaren negentig. Ik vind ook niet dat ik te ver ga. In de persoonlijke omgang ben ik trouwens vredelievend. Ik ben iemand van het harmoniemodel.
-Heb je een psychiater?
Eén keer geweest. Ik hoefde niet meer terug te komen. Volgens hem ben ik weliswaar knettergek maar totaal ongevaarlijk voor mezelf en mijn omgeving.
-Ooit bedreigd?
Vaak, maar nooit klappen gehad. Arnon Grunberg schreef pas dat ik zelfmoord moet plegen. Ik heb 'm een bedankbriefje gestuurd, maar volg zijn advies niet op. Ik word 87.
-Nooit bang?
Ik heb best angsten. Ik ben vooral bang voor mijn kind. Ik ben stapelgek op mijn zoon. Ik zou niet willen dat ze hem iets aandoen. En er lopen mij net iets te veel godsdienstwaanzinnigen en gekken rond.
*****
Wanneer was ik voor het laatst ontroerd door een televisieprogramma? (denkt lang na) Geestig is om te zien hoe Oudkerk zich elke dag uitslooft op tv. Die wil scoren. Die hele parlementaire enquete zal niks opleveren. Nou ja, we weten nu dat Kok ook kan falen. Kok kan niet tegen stress. Riep veel te vroeg 'onvergeeflijk' en dat er verkeersleiders geschorst moesten worden. Een kilo boter op zijn hoofd natuurlijk, want zat hij na de ramp niet bij het torentjesoverleg? Hij heeft 't vanaf het begin geweten. We worden genaaid waar we bij zitten, maar we willen ook genaaid worden.
Maar ontroerd. Weet je, toen het tijdens het verhoor van Clinton plots over die sigaar ging... Je ziet Clintons ogen even heel groot worden van ongeloof als het woord sigaar valt. Meesterlijke televisie. Maar zo zie je, aan de beste televisiemomenten komt geen programmamaker te pas.
Wat ontroerend was, was Mohammed Ali in When we were Kings. (een documentaire bekroond met een Oscar, hb). Nee, een Oscar zit er voor mij niet in. Te weinig geld, maar vooral te weinig talent. Ik heb nooit de aanvechting gehad om mijn achteroom Vincent eens te overtreffen, schei uit zeg. Ik heb zijn brille niet. Ik ben geen genie, maar een harde werker. Ik heb een paar aardige films gemaakt, maar ook een paar mislukte. Wat denk je van Vals Licht zeg. En ik ben er als enige in Nederland in geslaagd om een flop te maken met Paul de Leeuw. Dat is toch een prestatie. 8000 bezoekers. Paul en ik zijn in '98 ieder voor twee ton het schip in gegaan.
Als mijn sociaal-democratische opa toch niet uit idealisme al het werk van Vincent van Gogh had geschonken aan de Staat der Nederlanden... Maar mijn opa dacht: met die schenking is de hele samenleving gediend. Zo ben ik het laatste slachtoffer van de sociaal-democratie. 300 schilderijen en 600 tekeningen, nu geschat op zes miljard. Ik had nooit voor de leedindustrie die televisie heet hoeven werken. Ik had mooie speelfilms kunnen maken van die miljoenen. Al was ik waarschijnlijk volledig aan de cocaïne ten onder gegaan.
Ik wil nog graag twee dingen op tv. Een actie voor het bonobo-aapje, waarbij uitsluitend zwart geld mag worden gedoneerd. En een programma dat 'Liefde van je Leven' heet, waarbij ik buiten beeld bejaarden interview over de liefde van hun leven. Dat lijkt me oprecht prachtig, maar niemand ziet in Hilversum wat in bejaarden. Belachelijk. In Amerika bestaat er bejaardentelevisie. Ik word doodziek van al dat getetter over de jeugd. (na een stilte) Waarschijnlijk krijg ik bij Veronica ook op een dag ruzie. Whatever. Ik zie mezelf wel eindigen bij Van gewest tot gewest. 'En dan nu pottenbakken in Ootmarsum.'
****
Veronica: vanaf 5 maart, elke vrijdag en zondag om 23.45 uur, de talkshow 'Het laatste Oor: Theo in de nacht'.